Mất ngủ là khi ta rất khó đi vào giấc ngủ, trằn trọc mãi mới chợp được mắt, khi đã chợp mắt thì lại không ngủ sâu được, khó duy trì được giấc ngủ lâu dài, thức, ngủ nhiều lần trong đêm, tỉnh dậy lúc tờ mờ và khó ngủ tiếp được đến sáng.
Giấc ngủ bình thường, giấc ngủ sâu:
Con người ngủ 1/3 cuộc đời. Giấc ngủ rất cần thiết để ổn định các hoạt động sinh lý của cơ thể, là trạng thái tạm thời để cơ thể nghỉ ngơi hoàn toàn và khôi phục sức khỏe. Giấc ngủ bình thường được phân làm 2 giai đoạn nối tiếp nhau: Giai đoạn ngủ nông và ngủ sâu.
Giai đoạn ngủ nông chiếm ¼ giấc ngủ, ở giai đoạn này người ngủ tỉnh, dễ thức giấc và hay mơ mộng. Giai đoạn ngủ sâu chiếm ¾ giấc ngủ, người ngủ ngủ say, khó tỉnh giấc và không mơ. Rối loạn giấc ngủ xảy ra khi giai đoạn ngủ nông bị kéo dài, giai đoạn ngủ sâu rút ngắn, gây cảm giác chưa được ngủ, mệt mỏi khi thức giấc. Giấc ngủ sâu: Chất lượng giấc ngủ không phụ thuộc vào thời gian ngủ dài hay ngắn mà được đánh giá bởi cảm giác sau khi thức dậy. Giấc ngủ giúp cơ thể phục hồi sức khỏe nhanh là giấc ngủ sâu vào buổi tối. Khi ngủ sâu bạn không nghe thấy tiếng ồn ào bên ngoài, người khác khó đánh thức bạn dậy.
Giấc ngủ sâu giúp bạn tỉnh táo, sảng khoái tinh thần khi thức giấc. Khi ngủ sâu một lượng hormon được tiết ra giúp hồi phục các tế bào bị tổn thương. Não được nghỉ ngơi, các tế bào não được bảo dưỡng giúp phục hồi hệ thần kinh trung ương. Các hoạt động sinh lý của cơ thể giảm giúp các cơ quan được nghỉ ngơi, hồi phục. Ngủ sâu cơ thể sản sinh ra nhiều kháng thể giúp tăng cường miễn dịch. Ngủ sâu có ý nghĩa đặc biệt với sức khỏe.
Mất ngủ và tác hại
Mất ngủ là khi ta rất khó đi vào giấc ngủ, trằn trọc mãi mới chợp được mắt, khi đã chợp mắt thì lại không ngủ sâu được, khó duy trì được giấc ngủ lâu dài, thức, ngủ nhiều lần trong đêm, tỉnh dậy lúc tờ mờ và khó ngủ tiếp được đến sáng. Khoảng 20-30 % người lớn mất ngủ nhưng hơn nửa trong số họ không biết điều đó. Mất ngủ là trạng thái không đầy đủ cả về chất và lượng của giấc ngủ trong thời gian dài, não và các cơ quan không được nghỉ ngơi thỏa đáng nên thức dậy với cảm giác thiếu ngủ, mệt mỏi. Mất ngủ kinh niên làm suy giảm miễn dịch, sức khỏe, mệt mỏi toàn thân, tai nghe không rõ, trí nhớ giảm sút, tập trung kém, tinh thần bất ổn, dễ bị kích động, phiền muộn…, có thể là nguyên nhân của các bệnh thần kinh, tâm lý, ngủ gà ngủ gật ban ngày nhưng hưng phấn bất thường ban đêm.
Nguyên nhân mất ngủ
Chia ra làm 2 loại. Mất ngủ do sinh hoạt: Dùng chất kích thích gây hưng phấn, như thuốc lá, rượu, cafe, trà đặc, ăn no trước khi ngủ, thay đổi lịch ngủ, thay đổi múi giờ, căng thẳng, lo âu, vui mừng quá mức, ngủ ngày quá nhiều… tất cả đều bằng cách nào đó làm co vi mạch, cản trở lưu thông máu và ô xy lên não, gây thiếu máu não, mất ngủ. Nguyên nhân thực thể: Do bệnh tật gây đau như viêm xoang, loét dạ dày, đau khớp, do rối loạn tâm thần, trầm cảm… hoặc do dùng nhiều loại thuốc trị bệnh gây mất ngủ như thuốc đau đầu, kháng viêm steroid, lợi tiểu… Nguyên nhân phổ biến nhất nhưng lại hay bị bỏ qua nhất là thiểu năng tuần hoàn đặc biệt là thiểu năng tuần hoàn não.
